Fout
  • Cannot retrive forecast data in module "mod_sp_weather".
17
februari
2013

Lammertijd bij Schapen

Goed begonnen...

De meest intensieve periode van het jaar voor een schapenhouder is uiteraard de lammertijd. Men kan gerust stellen dat de helft van alle arbeid bij het houden van schapen gedurende de lammertijd dient geleverd te worden. Door een goede planning gedurende de paartijd kan men er voor zorgen dat de verschillende ooien snel na elkaar zullen lammeren. Een korte lammertijd betekent minder werk.

Goed begonnen is half gewonnen, en dat geldt ook voor de lammertijd bij schapen. Volgende voorbereidingen kan je maken voordat de ooi gaat lammeren:
  • de kraamstal of de lammerbox moet proper zijn en voorzien zijn van vers stro.
  • zorg voor kunstbiest en - melk
  • controleer de uiers van de ooien: zijn beide helften even vol? Is er een ontsteking?
  • Zorg dat de stalapotheek volledig is: jodiumtinctuur, glijmiddel, lange handschoenen, ontsmette touwtjes, ademhalingstimulerend middel, baarmoederpillen enz..

De geboorte

Enkele verschijnselen die aangeven dat de geboorte op komst is:
  • Afzondering: het schaap is een kudde dier. Als het zich afzondert van de kudde is er iets aan de hand. Dit kan de naderende bevalling zijn, maar kan ook duiden op ziekte.
  • Onrust: het schaap wordt onrustig en zoekt een plaats om te werpen. Andere ooien worden soms weg gejaagd. Het schaap gaat vaak liggen, staat weer op, loopt een rondje en gaat weer liggen. Krabben - De ooi krabt met de voorpoten in het stro.
  • Rondlopen: vaak loopt de ooi steeds rondjes, soms zelf zo vaak dat het aan de ligging van het stro te zien is.
  • Likken: de ooi likt met de tong langs haar lippen.
  • Omkijken: het schaap kijkt om naar de buik, want ze voelt daar iets vreemds.
Na een draagtijd van ongeveer 5 maanden min vijf dagen worden de lammeren geboren. Een eerste teken dat de geboorte nadert is het opzwellen van de uier. De uier kan op enkele uren sterk opzwellen waarbij de uierhuid zachtrood en glanzend wordt. Intern vinden ook de nodige veranderingen plaats: de geboorteweg wordt losser, het spierweefsel er rond ontspant. Ook de kling of vulva zwelt op en wordt rood. Een volgend teken is het lossen van de slijmprop. Vaak hangt er een slijmerige draad uit de kling van het schaap. Dit is het teken dat de geboorte in de volgende uren zal plaasvinden. Stoor het schaap nu niet, dit kan de geboorte aanzienlijk vertragen.

Tijdens de ontsluitings wordt de baarmoeder door de weeën geopend. De vruchtblazen worden naar buiten geperst en zullen tenslotte door de druk barsten. Dit stadium kan tot enige uren duren. De weeën worden stelselmatig krachtiger. Het schaap gaat regelmatig liggen en staat snel weer op. Zowel al liggend, als staande strekt de ooi het lichaam om de wee op te vangen. Eenmaal als de blaas zichtbaar wordt gaat het vaak erg snel en wordt het lam in een normale situatie naar buiten geperst. De meeste lammeren (90%) worden in de kopligging geboren, dit is de normale bevalling. In deze houdig duikt het lam als het ware uit de ooi met het kopje op de poten. De nageboorte komt bij eenlingen ongeveer een half uur tot enkele uren na de geboorte. Bij meerlingen enkele uren na de geboorte van het eerste lam. Na de geboorte trekt de baarmoeder samen.
De nageboorte komt een uur na de laatste geboorte. Indien de nageboorte na 4 uur nog niet uitgedreven is, kan je dit bespoedigen door een speciale baarmoederpil op te steken. Let er wel op dat de ooi de nageboorte kan opeten. Dit is niet noodzakelijk maar levert de ooi toch extra eiwit en mineralen.
Restanten van de nageboorte die achterblijven in de baarmoeder kunnen een baarmoederontsteking veroorzaken. Dit dient met antibiotica behandeld te worden.

Mogelijke problemen bij de geboorte.

Geboorte problemen kunnen optreden door:
  • afwijkende liggingen
  • te grote vruchten
  • onvoldoende sluiting
  • misvormingen
Bij afwijkende liggingen kan er zelf geholpen worden het lam ter wereld te brengen. Bij sommige schapenrassen komen veel geboorte moeilijkheden voor door verkeerde liggingen. Vooral grote eenling lammeren worden dan moeilijk geboren, zeker indien de hoogdrachtige ooi veel bijgevoerd wordt. Hierdoor raken de lammeren bekneld door de volle maag inhoud.

Indien 2 uur na de start van de persweeën er geen vorderingen zijn, haal je best de dierenarts erbij. Als de ooi sneller uitgeput raakt, doe je dit best nog eerder.

Liggingen.
Als je de ooi moet helpen bij de bevalling let dan op het volgende:
  • Werkt hygiënisch: was je handen met zeep en spoel ze grondig af (zeep is te agressief);
  • Voordat je de ooi helpt bij het verlossen moet je er altijd zeker van zijn in welke ligging het lammetje zich bevindt;
  • In geval van twijfel raadpleeg een ervaren schapenhouder of de dierenarts;
  • Als je het lam uit te ooi moet trekken, trek dan naar beneden;
  • Indien nodig duw je het lam eerst terug. Zorg steeds voor voldoende glijmiddel;
  • Maak voldoende opening. Indien dit niet lukt, raadpleeg de dierenarts;
De liggingen:
  • Kopligging: dit is de normale ligging. Bij deze ligging ligt het lam met gestrekte pootjes onder kop en recht voor het geboorte kanaal. Het lam wordt normaal gezien vanzelf ter wereld gebracht zonder enige hulp. Dan komen eerst de 2 voorpootjes en dan de kop en uiteindelijk de rest van het lammetje. Indien de pootjes niet helemaal gestrekt zijn kan men deze meestal eenvoudig strekken door eerst het kopje wat terug te duwen en vervolgens voorzichtig aan de pootjes te trekken.
  • Stuitligging: bij deze ligging ligt het dier met zijn achterpoten naar het geboortekanaal toe. Het dier kan met enige trekkracht in deze ligging ter wereld gebracht worden. Doe dit snel aangezien de navelstreng in dit geval kan afbreken of gekneld raken, het lam kan dan stikken.
  • Carpaalligging: bij deze ligging heeft een voorbeentje of beide zich niet gestrekt maar ligt gebogen in het schoudergewricht. De elleboog en de voorknie liggen naast de hals en borst. Hierbij is enige hulp nodig. Het pootje dient eerst goed gelegd te worden, door de voorknie eerst wat omhoog te brengen langs de hals en het klauwtje in gebogen toestand naar voren trekken en dan kan het pootje gestrekt worden in het geboortekanaal.
  • Schouderligging: hierbij zijn de voorpootjes sterk gebogen in het schoudergewricht en liggen ze geheel langs de romp teruggeslagen. Duw het kopje wat terug (voorzichtig anders kan de baarmoederwand scheuren). De knie dient naar voren gehaald te worden. Werk vervolgens verder zoals bij de carpaalligging.
  • Tarsaalligging: één of beide achterpootje(s) van een lam in stuitligging heeft zich niet gestrekt, maar ligt gebogen in het heupgewricht. Het lam moet bij deze ligging eerst voldoende worden terug geduwd. Haal het pootje je langs de baarmoederwand naar je toe, hierbij moet het pootje zoveel mogelijk gebogen blijven ter bescherming van de baarmoeder. Het pootje wordt dan in de geboorteweg gestrekt. Het lam wordt in stuitligging geboren.
  • Heupligging: het achterpootje is sterk gebogen in het heupgewricht en ligt geheel langs de romp terug geslagen. Het lam ligt hierbij ook in stuitligging. Het lam moet ook bij deze ligging eerst voldoende worden terug geduwd. Je probeert dan de hak naar je toe te trekken, hierdoor komt het lam in de tarsaalligging terecht. Bij deze ligging is de hulp van een ervaren schapenhouder of een dierenarts aangeraden.
  • Teruggeslagen kop: De kop moet eerst goedgelegd worden voordat je aan de pootjes trekt. Duw eerst het lam wat naar achteren. De kop moet voorzichtig onderlangs naar je toe gehaald worden. Bij deze ligging is de hulp van een ervaren schapenhouder of een dierenarts aangeraden.

De eerste uren

Verwijder onmiddelijk na de geboorte de rest van de blaas van het hoofdje van het lam en haal de slijmen uit de mond. Het lam zal onmiddelijk beginnen ademen. Doet het dit niet, blaas dan voorzichtig lucht door de neus. Ook een schok door het hoofdje heel kort in koud water te dompelen brengt soms de ademhaling op gang. Dergelijke zwakke lammeren hou je best warm onder de warmtelamp.
Laat de ooi rustig haar lam aflikken, dit schept de sterke moederband tussen lam en ooi. Zorg ervoor dat de ooi voldoende vers hooi en drinkwater heeft. Korrel geeft je best met mate na de geboorte.

In het uur na de geboorte moet het lam biest gedronken hebben bij de moeder. Biest bevat de hoognodige vitaminen en antistoffen en is rijk aan energie door het hoge vetgehalte. Indein u biest afkolft, verwarm deze dan in een warmwaterbad tot warmlauw. De microgolfoven kan de antilichamen beschadigen. Er is echter ook kunstbiest op de markt. Volg de instructies op de verpakking zorgvuldig op.

De kans op een navelinfectie kun je ook verkleinen door de navel direct na de geboorte te ontsmetten met jodium of CTC spray. Een navelinfectie kan naast algeheel ziek zijn ook de oorzaak zijn van gewrichtsontsteking op een leeftijd tussen 2 dagen en 3 weken oud. Een propere stal is al een hele stap om dergelijke infecties te vermijden.

Indien de ooi een lam weigert te aanvaarden, kan men haar met haar lammeren opsluiten in het lammerhok op één tot twee vierkante meter. Dit geeft de ooi weinig bewegingsruimte om het lam weg te duwen als het drinkt. Men kan na de geboorte het lam inwrijven met de nageboorte om zo de likreflex bij de moeder te stimuleren.

Opfok van lammeren met kunstmelkpoeder.

Als het lam met de fles grootgebracht dient te worden, dient men minimaal 3-4 keer per dag kunstmelk met de fles te geven gedurende de eerste dagen. Vervolgens kan je dit laamgzaam afbouwen als volgt (ruwe richtlijn):
  • Dag 1 en 2: 4 maal per dag 0.15-0.20 liter
  • Dag 3: 3 maal per dag 0.20 liter
  • Dag 4: tot 6 3 maal per dag 0.25 liter
  • Dag 7 en 8: 3 maal per dag 0.30 liter
  • Dag 9 en 10: 3 maal per dag 0.35 liter
  • Dag 11 tot 14: 2 maal per dag 0.50 liter
  • Week 3 tot 6: 2 maal per dag 0.60 liter
  • Week 7 en 8: 2 maal per dag 0.50 liter
  • Week 9: 1 maal per dag 0.70 liter
  • Week 10: 1 maal per dag 0.50 liter
Geef de lammeren al in de tweede week lammerstartkorrel en hooi. Wanneer de lammeren goed korrel, hooi of gras eten moet er uiteraard ook onbeperkt vers water ter beschikking zijn.

Categories: Schapen en geiten

Reacties (0)

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast

De Fruittuin


Informatie over fruit in de tuin in al haar
vormen. Appels, peren, bessen,...

De Moestuin


Een moestuin beginnen? Hier beginnen
lezen!

Pluimvee


Nuttige tips bij voor het houden van kippen, kalkoenen en ander pluimvee.

Schapen


Enkele artikels over het houden van
schapen.